In 2004 schreef ik samen met Ghita Kolker het boek De Eigen Wijze Manager, een boek waarin congruentie centraal staat: voelen, denken, willen en handelen op één lijn.

de_eigenwijze_manager


De Eigen Wijze Manager in kort bestek

Hoofdstuk 1. Managen of leidinggeven?
Door groei en fusering van organisaties ontstond de behoefte aan tussenlagen, mensen die de directie ondersteunden door taken over te nemen. In dit hoofdstuk werpen we een korte blik in de geschiedenis en werken we vervolgens onze ideeën uit over wat wij als "goed management" ervaren. Vanuit een korte schets van ontwikkelingen in de praktijk van en de ideeën over management, komen we tot een eerste omschrijving van de congruente manager.

Hoofdstuk 2 Theorieën over congruentie
Elk mens heeft vier basiseigenschappen: voelen, denken, willen en handelen. In verschillende theorieën komen die expliciet of impliciet aan de orde: Kolb’s leerstijlen, Covey’s eigenschappen van leiderschap en Seagal/Horne’s human dynamics. En omdat Senge’s lerende organisatie en Covey’s eigenschappen van leiderschap door ons als inpsirerende theorieën over organisaties en managers gelden, nemen we ook die gecomprimeerd in dit hoofdstuk op.

Hoofdstuk 3 Het congruentiewiel
Congruentie wil zeggen dat er een vloeiende beweging is tussen denken, voelen, willen en handelen. Die beweging komt tot stand door vier krachtbronnen die ons helpen het congruentiewiel in beweging te zetten en te houden. Daarvoor hebben we specifieke vaardigheden nodig: eigen-wijsheden. Incongruentie ontstaat wanneer de krachtbronnen niet of niet voldoende in werking kunnen worden gezet.

Hoofdstuk 4 Streven naar congruentie: levenslang leren
We worden allemaal congruent geboren. In interactie met onze omgeving ontwikkelen we gedragspatronen die op den duur ineffectief kunnen worden. We zijn dan incongruent. Congruentie, als staat van balans, kan tot een altijd aanwezige aantrekkelijke uitdaging worden. Wie eenmaal op de top van de berg is geweest en ervaren heeft hoe mooi het uitzicht daar is en hoe ver men kan zien, zal altijd proberen die ervaring opnieuw te beleven . Anders gezegd: wie congruentie heeft ervaren, zal telkens opnieuw proberen de daarmee gepaard gaande prettige gevoelens van balans en onafhankelijkheid te bereiken.

Hoofdstuk 5 Eigen-wijs management
Als zijn congruentiewiel draait, krijgt de manager de functie van een dynamo voor zijn medewerkers. En op hun beurt werken zij weer als dynamo’s voor de hele organisatie. Om dat te kunnen bereiken moet een leidinggevende in staat zijn competenties in te zetten, waarvoor congruentie de basis vormt: eigen-wijsheden. Als het congruentiewiel in beweging blijft door het inzetten van die eigen-wijsheden, krijgen technieken en vaardigheden zoals die in coachingstrajecten, opleidingen en trainingen aan bod komen, een fundament. Zo ontwikkelt de manager zich tot een leidinggevende die vanuit zijn persoonlijke identiteit zijn managementidentiteit ontwikkelt.

Hoofdstuk 6 De eigen-wijze manager en zijn eigen-wijze team
In deze tijd volgen maatschappelijke veranderingen elkaar snel op en dat dwingt het management tot grote alertheid. Te late reacties brengen grote risico’s met zich mee en de vertaling van de reacties in concrete veranderingen tot op de werkvloer vraagt om adequaat handelen van de manager en zijn medewerkers. Dit legt een druk op en stelt hoge eisen aan de manager. Wat kan hem helpen te voorkomen dat hij een willoze pion wordt op het schaakbord van de organisatie? Hoe kan hij zijn werk geïnspireerd en effectief blijven doen? Door de basiscompetentie congruentie op peil te houden en ESTÁ te zijn. Daaraan herkennen we de congruente manager.

Hoofdstuk 7 Blokkades: spaken in het wiel
Wie als manager met beide benen in een organisatie anno nu staat, bevindt zich in de meeste gevallen in een hectische en veelal onoverzichtelijke wereld, waarin met regelmaat een wissel op de broodnodige rust en ontspanning wordt getrokken. Los van welke keuzes worden gemaakt in de privésituatie, heeft elke manager in zijn werk te maken met veel verschillende situaties waarop –vaak snel- geanticipeerd en gereageerd zal moeten worden. Hij heeft te maken met klanten, hij heeft zich te verhouden tot collega’s en hij moet verantwoording afleggen aan zijn superieuren. Door de eigen grenzen te negeren kan hij vastlopen. Er wordt dan ‘een spaak in het wiel’ gestoken, die als een blokkade gaat werken. Het wiel raakt uit balans en hapert of stagneert. Als het wiel tot stilstand komt spreken we van burnout.

Hoofdstuk 8 Ontwikkelhulp
Onbalans in het congruentiewiel ontstaat door blokkades in voelen, denken, willen en handelen. Er zijn twee manieren om de blokkades op te heffen: - zelfstandig - met leerhulp Wie geleerd heeft om te leren is vaak in staat zelfstandig de kleine disbalansen in zijn congruentiewiel op te heffen, soms ook niet. Leerhulp kan zeer welkom zijn. Die kan variëren van collegiale consultatie tot therapie en alle vormen van begeleiding daar tussen in.

Hoofdstuk 9 Een casus
De casus is bedoeld als puzzel en als uitdaging. Stelt u zich voor, dat u zich in de onderstaande situatie zou bevinden. Denkt u zich eens in hoe dat zou zijn, wat u zou u ondernemen of juist niet en op grond waarvan. Vraagt u zich eens af welke verwachtingen u zou hebben ten aanzien van de effecten. Hoe zet u congruentie als basiscompetentie in?

Bij het boek is een spel verkrijgbaar. Het is een tafelmodel van het congruentiewiel, dat centraal staat in het boek. Het wiel is vormgegeven door Fokelien Vermaning en uitgevoerd in hout en kunststof.